Monitoring gatunków i siedlisk przyrodniczych

Projekt

Projekt realizowany na zlecenie Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, finansowany ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

 nfosigw

Wykonawcy projektu:

w latach 2015-2018

  • KRAMEKO Sp. z o.o. (gatunki roślin)
  • Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk (gatunki zwierząt).
  • Konsorcjum (siedliska przyrodnicze):
    • Instytut Badawczy Leśnictwa -€“ lider,
    • Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej,
    • Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk,
    • Instytut Ochrony Środowiska Państwowy Instytut Badawczy,
    • TAXUS IT Sp. z. o. o.

w latach 2006-2014

  • Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk (całość).

Informacje ogólne

Monitoring przyrody to regularne obserwacje i pomiary wybranych elementów przyrody żywej, prowadzone dla uzyskania informacji o zmianach tych elementów w czasie.

Zadaniem monitoringu przyrody jest określenie wpływu zmian środowiskowych na organizmy dla zapobiegania negatywnym skutkom tych zmian w przyrodzie, a więc uzyskania danych dla zorganizowania skutecznej ochrony gatunków i układów ekologicznych.

Podstawy prawne

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody umieszcza monitoring przyrody w ramach monitoringu środowiska (Art. 112). Zgodnie z ustawą monitoring przyrody ma polegać na obserwacji i ocenie stanu oraz zachodzących zmian w składnikach różnorodności biologicznej i krajobrazowej na wybranych obszarach, a także na ocenie skuteczności stosowanych metod ochrony przyrody, w tym na obserwacji siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. ...tekst ustawy»

Dyrektywa Siedliskowa (Dyrektywa Rady Nr 92/43 z 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory), wymaga monitorowania (dosłownie "nadzoru") stanu zachowania siedlisk przyrodniczych i gatunków z załącznika I, II, IV i V tego dokumentu (art. 11.). W Polsce ten obowiązek dotyczy (wg. listy referencyjnej dla regionów biogeograficznych, stan na maj 2015):

  • Siedliska przyrodnicze: 81 siedlisk przyrodniczych,
  • Gatunki roślin: 47 gatunków/rodzajów/podrodzajów roślin; łącznie traktowane są rodzaje – Sphagnum (torfowce; 32 gatunki) i podrodzaj - Cladina (chrobotki; 8 gatunków) oraz Lycopodium (widłaki, w dawnym ujęciu - 8 gatunków).
  • Gatunki zwierząt (z wyłączeniem ptaków): 140 gatunków zwierząt.

Dyrektywa w Art. 17 zobowiązuje również do składania sprawozdań ze stanu ochrony (raport co 6 lat) na podstawie ww. nadzoru (monitoringu). ...tekst dyrektywy»

Konwencja o różnorodności biologicznej (Rio de Janeiro dnia 5 czerwca 1992 r., Dz.U.02.184.1532 z dnia 6 listopada 2002 r.). Art. 7 konwencji zachęca Strony Konwencji do - m.in. - monitorowania elementów różnorodności biologicznej, z uwzględnieniem tych elementów, które wymagają pilnych działań ochronnych oraz mają największą potencjalną wartość dla zrównoważonego użytkowania, monitorowania skutków procesów i działań, które mają lub mogą mieć znaczny, negatywny wpływ na ochronę i zrównoważone użytkowanie różnorodności biologicznej oraz gromadzenia i opracowania wyników identyfikacji i monitoringu. Zgodnie z Konwencją o różnorodności biologicznej, monitoring przyrodniczy powinien objąć wszystkie poziomy bioróżnorodności: różnorodność ekosystemową, gatunkową i genetyczną. ...tekst konwencji»