Logo graficzne - powrót do strony głównej

Projekt

Projekt realizowany na zlecenie Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, finansowany ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

nfosigw

Wykonawcy projektu:

w latach 2015-2018

  • KRAMEKO Sp. z o.o. (gatunki roślin)
  • Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk (gatunki zwierząt).
  • Konsorcjum (siedliska przyrodnicze):
    • Instytut Badawczy Leśnictwa -€“ lider,
    • Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej,
    • Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk,
    • Instytut Ochrony Środowiska Państwowy Instytut Badawczy,
    • TAXUS IT Sp. z. o. o.

w latach 2006-2014

  • Instytut Ochrony Przyrody Polska Akademia Nauk (całość).

Zakres monitoringu w latach 2006-2008

Celem prac jest uzyskanie informacji o stanie zachowania gatunków i typów siedlisk przyrodniczych na wybranych stanowiskach oraz wypracowanie metodyki i organizacji monitoringu przyrody zgodnego z wymaganiami Dyrektywy Siedliskowej, pozwalającego na ocenę stanu zachowania gatunków i typów siedlisk przyrodniczych na poziomie stanowiska, obszaru, regionu biogeograficznego i kraju oraz opracowanie wniosków dotyczących ich ochrony.

Zgodnie ze wstępnym charakterem projektu zaplanowano badania monitoringowe o ograniczonym zakresie i zasięgu. Dotyczą wybranych gatunków i siedlisk przyrodniczych (20 gatunków zwierząt, 16 gatunków roślin oraz 20 typów siedlisk przyrodniczych), przede wszystkim typów siedlisk i gatunków będących przedmiotem specjalnej troski Wspólnoty Europejskiej, czyli tzw. siedlisk i gatunków priorytetowych. Część z nich została już objęta badaniami w 2006 r. Badania są prowadzone na wybranych obszarach na terenie całej Polski, z których znaczną część stanowią projektowane specjalne obszary ochrony siedlisk Natura 2000. Uwzględniane są również obszary badane wcześniej w ramach monitoringu przyrody - podsystemu PMŚ.

W ramach monitoringu siedlisk przyrodniczych przeprowadzono obserwacje terenowe na 1946 stanowiskach, z których część została zlokalizowana w 49 obszarach Natura 2000. Monitoringiem objęto 20 typów siedlisk przyrodniczych, w tym 17 priorytetowych. W przypadku gatunków roślin badania terenowe przeprowadzono na 125 stanowiskach, z których część zlokalizowana została w 43 obszarach Natura 2000. Monitoringiem objęto 16 gatunków roślin naczyniowych, w tym 10 priorytetowych. W ramach monitoringu zwierząt zbadano 820 stanowisk monitoringowych, z których część została zlokalizowana w 89 obszarach Natura 2000, obejmując badaniami 20 gatunków zwierząt, w tym 13 priorytetowych.

Siedliska przyrodnicze oraz gatunki objęte monitoringiem w latach 2006-2008

(*) - oznaczono siedliska i gatunki priorytetowe

Siedliska przyrodnicze

SIEDLISKA MORSKIE I NADMORSKIE

  • *1150 Zalewy i jeziora przymorskie (laguny)
  • *1340 Śródlądowe halofilne łąki
  • *2130 Nadmorskie wydmy szare
  • *2140 Nadmorskie wrzosowiska bażynowe

SIEDLISKA ZAROŚLOWE

  • *4070 Zarośla kosodrzewiny (Pinetum mugo)

SIEDLISKA ŁĄKOWE I MURAWOWE

  • *6110 Skały wapiene i neutrofilne z roślinnością pionierską (Alysso-Sedion)
  • *6120 Ciepłolubne, śródlądowe murawy napiaskowe (Koelerion glaucae)
  • *6210 Murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis-Festucion pallescentis)
  • *6230 Bogate florystycznie górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardetalia – płaty bogate florystycznie)

SIEDLISKA TORFOWISKOWE I ŹRÓDLISKOWE

  • *7110 Torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą (żywe)
  • *7210 Torfowiska nakredowe (Cladietum marisci, Caricetum buxbaumi, Schoenetum nigricantis)
  • *7220 Źródliska wapienne ze zbiorowiskami Cratoneurion commutati

SIEDLISKA NASKALNE

  • *8160 Podgórskie i wyżynne rumowiska wapienne ze zbiorowiskami ze Stipion calamagrostis

SIEDLISKA LEŚNE

  • *9180 Jaworzyny lasy klonowo-lipowe na stromych stokach i zboczach (Tilio platyphyllis-Acerion pseudoplatani)
  • *91D0 Bory i lasy bagienne
  • *91E0 Łęgi wierzbowe, topolowe olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy źródliskowe)
  • *91I0 Ciepłolubne dąbrowy
  • 91P0 Jodłowy bór świętokrzyski (Abietetum polonicum)
  • 91Q0 Górskie reliktowe laski sosnowe (Erico-Pinion)
  • 91T0 Śródlądowy bór chrobotkowy
  • Gatunki roślin

ROŚLINY NACZYNIOWE

  • 1516 aldrowanda pęcherzykowata Aldrovanda vesiculosa
  • 1528 skalnica torfowiskowa Saxifraga hirculus
  • 1831 elisma wodna Luronium natans
  • 1902 obuwik pospolity Cypripedium calceolus
  • 1903 lipiennik Loesela Liparis loeselii
  • *2094 sasanka słowacka Pulsatilla slavica
  • *2109 warzucha polska Cochlearia polonica
  • *2114 pszonak pieniński Erysimum pieninicum
  • *2217 gnidosz sudecki Pedicularis sudetica
  • 2249 dziewięćsił popłocholistny Carlina onopordifolia
  • *4069 dzwonek karkonoski Campanula bohemica
  • *4071 dzwonek piłkowany Campanula serrata
  • *4087 sierpik różnolistny Serratula lycopifolia
  • *4090 warzucha tatrzańska Cochlearia tatrae
  • *4094 goryczuszka czeska Gentianella bohemica
  • *4113 przytulia sudecka Galium sudeticum

Gatunki zwierząt

CHRZĄSZCZE

  • *4021 Konarek tajgowy Phryganophilus ruficollis
  • *1087 Nadobnica alpejska Rosalia alpina
  • *1084 Pachnica dębowa Osmoderma eremita
  • *4024 Sichrawa karpacka Pseudogaurotina excellens

MOTYLE

  • *1078 Krasopani hera Euplagia (=Callimorpha) quadripunctaria
  • 1065 Przeplatka aurinia Euphydryas aurinia
  • *9003 Sówka puszczykówka Xylomoia strix

MIĘCZAKI

  • 1032 Skójka gruboskorupowa Unio crassus

WAŻKI

  • 1037 Trzepla zielona Ophiogomphus cecilia

RYBY

  • 1163 Głowacz białopłetwy Cottus gobio
  • *4009 Strzebla błotna Eupallasella (=Phoxinus) percnurus

PŁAZY

  • 1166 Traszka grzebieniasta Triturus cristatus

SSAKI

  • *4006 Kozica Rupicapra rupicapra tatrica
  • *1354 Niedźwiedź Ursus arctos
  • 1324 Nocek duży Myotis myotis
  • 1361 Ryś Lynx lynx
  • *2608 Suseł perełkowany Spermophilus suslicus
  • *4003 Świstak Marmota marmota latirostris
  • *1352 Wilk Canis lupus
  • *2647 Żubr Bison bonasus

W ramach prac prowadzonych w latach 2006-2008 bada się wybrane wskaźniki, określające „kondycję” populacji i siedlisk gatunków, a w przypadku siedlisk przyrodniczych – wskaźniki zachowania ich struktury i funkcji. Zbierane są także informacje dotyczące aktualnych i przyszłych oddziaływań na gatunek/siedlisko przyrodnicze oraz prowadzonych na obszarze działań ochronnych i ich skuteczności.

Uzyskane w wyniku badań informacje gromadzi się w bazie danych, w postaci formularzy sprawozdawczych dla kontroli terenowych, stanowisk i obszarów. W sytuacjach, gdy monitorowane stanowisko jest równoznaczne z monitorowanym obszarem lub, gdy na jednym obszarze znajduje się tylko 1 stanowisko gatunku, do zapisu wyników monitoringu służy 1 formularz.

Prace monitoringowe są organizowane na trzech poziomach: instytucja koordynująca, koordynatorzy krajowi i eksperci lokalni. Instytucja koordynująca koordynuje całość monitoringu, powołuje koordynatorów krajowych, opracowuje instrukcję do wypełniania raportów terenowych, sprawuje nadzór nad wynikami i w razie wątpliwości dopilnowuje ich właściwego opracowania, gromadzi dane. Metodykę badań dla monitorowanych, w ramach projektu, gatunków/typów siedlisk opracowują koordynatorzy krajowi w porozumieniu z instytucja koordynującą. Opracowują oni także sposób oceny stanu zachowania gatunków/typów siedlisk i dokonują tej oceny. Kierują pracą ekspertów lokalnych, którzy prowadzą badania w terenie, przygotowują i wprowadzają do centralnej bazy danych formularze sprawozdawcze z badań terenowych. Dane te są weryfikowane przez koordynatora krajowego i przesyłane do instytucji koordynującej.

Wykonawcami badań terenowych w ramach wstępnego monitoringu są przede wszystkim specjaliści, ponieważ przeprowadzenie badań w wielu przypadkach wymaga specjalistycznej wiedzy (np. fitosocjologicznej), umiejętności zidentyfikowania gatunków, znajomości lokalizacji stanowisk, a ponadto stan pewnych badanych parametrów (np. jakości siedliska gatunku) można wstępnie ocenić bez ich „mierzenia”, tylko w oparciu o doświadczenie badawcze (ang. best expert judgement), co znacznie upraszcza procedurę. ...wyniki»